حسن فراهانى

64

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

--> ( 5 ) . رحمانيان ، چالش جمهورى و . . . ، ص 102 . ( 6 ) . روزنامه ايران ، شم 1120 ، ص 2 . ( 7 ) . روزنامه اتحاد ، شم 150 ، ص 5 . يك روز بعد آژانها اعتصاب را شكسته ، بر سر كارهاى خود رفتند . ( روزنامه ايران ، شم 1121 ، ص 1 ) . ( 8 ) . روزنامه اتحاد ، شم 149 ، صص 2 و 3 . ( 9 ) . روزنامه اقدام ، شم 27 ، ص 2 . ( 10 ) . روزنامه ايران ، شم 1119 ، ص 2 ؛ روزنامه اقدام نام سردار خداداد خان را سردار خدايار خان چاپ كرد . ( شم 27 ، ص 2 ) . ( 11 ) . روزنامه ايران ، شم 1119 ، ص 1 . ( 12 ) . همان ، ص 4 . ( 13 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 6 ، ص 122 . ( 14 ) . ابو القاسم نجم ملقب به نجم الملك فرزند محمود و نوه ميرزا عبد الغفار خان نجم الدوله در 21 ارديبهشت 1271 در تهران متولد شد . تحصيلات مقدماتى و متوسطه را در تهران گذرانده ، در 1286 ش به مدرسه علوم سياسى وارد و در 1291 ش با دريافت درجه ليسانس فارغ التحصيل شد و به استخدام وزارت امور خارجه درآمد . همزمان با آن در مدرسه علوم سياسى نيز تاريخ و جغرافيا تدريس مىكرد . مهم‌ترين مشاغلى كه او در وزارت امور خارجه برعهده گرفته عبارت است از معاونت و رياست اداره محاسبات و رياست اداره تذكره محاسبات ، تابعيت و سجلات . چندى هم با سمت مستشار سفارت ايران در پاريس خدمت كرد . او در 1309 ش مدير كل و معاون پارلمانى وزارت دارايى شد . نجم الملك كه در اين اوان شهرت نجم گرفته بود ، در دى 1312 با سمت وزيرمختار به آلمان رفت كه از مهم‌ترين اقدامات او در اين سمت ، برپا كردن جشن هزار ساله فردوسى در سرتاسر آلمان و ديگرى شناساندن ايران به جاى پارس به آلمانيها بود . او در 1314 ش وزارت مختارى ايران را در فرانسه به عهده گرفت كه به مدت يك سال ادامه يافت . در 1317 ش مدير كل وزارت پيشه و هنر و پس از دو سال ، وزيرمختار عراق شد . در زمان نخست‌وزيرى على منصور ( 1319 ش ) هم با سمت وزيرمختار راه توكيو را در پيش گرفت كه پس از قطع رابطه ايران و ژاپن ( در 1321 ش ) به تهران بازآمد . نجم سال بعد سفارت كبراى ايران در افغانستان را پذيرفت . از ديگر مشاغل مهم او وزارت امور خارجه و وزارت دارايى به ترتيب در كابينه‌هاى دوم و سوم ابو الحسن حكيمى است . نجم در 1330 ش در دوران نخست‌وزيرى دكتر مصدق به عنوان سناتور ، براى خلع يد از شركت ملى نفت به عضويت هيأت مختلط درآمد كه اندكى بعد به دليل اختلاف‌نظرى كه ميان حسين فاطمى ( وزير امور خارجه وقت ) و چند تن از سناتورهاى عضو در آن هيأت پيش آمد از ادامه فعاليت در هيأت مختلط كناره گرفت . در 1335 ش هم استاندار خوزستان شد كه سال بعد براى گزارش پاره‌اى از مسائل استان به ديدار محمد رضا پهلوى رفت ، اما در همين جلسه تذكرات دولتخواهى وى مورد پسند شاه واقع نشده ، به مرور زمان از صحنه سياست هم كنار گذاشته شد . ابو القاسم نجم مشاور عالى جبهه ملى در امور سياست خارجى ، عضو حزب عاميون و فراماسونر نيز بود . مرگش در مهر 1359 در تهران اتفاق افتاد . ( عاقلى ، شرح حال رجال سياسى و . . . ، ج 3 ، صص 1609 - 1610 ؛ « من مرد كار هستم ، نه مرد سياسى » ، سالنامه دنيا ، ص 152 ) . ( 15 ) . سياست بريتانيا در . . . ، صص 137 تا 141 . ( 16 ) . اسناد روحانيت و مجلس ، ص 117 .